چرا میانگین ساده‌ی درصدها عدد غلطی می‌دهد، وزن فعالیتها را از کجا بیاوریم و چطور با یک فرمول اکسل پیشرفت واقعی پروژه را حساب کنیم.
پیشرفت کل پروژه = جمع (وزن هر فعالیت × درصد پیشرفت آن) تقسیم بر جمع وزنها. وزن را از سهم هزینهی هر فعالیت بگیرید. در اکسل: =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4)/SUM(B2:B4) که ستون B وزن یا هزینه و ستون C درصد پیشرفت است.
فرض کنید پروژه سه فعالیت دارد و درصد پیشرفت هر کدام معلوم است. ساده‌ترین کار این است که سه درصد را جمع کنیم و تقسیم بر سه کنیم. اما این یعنی همه‌ی فعالیتها هم‌وزن‌اند؛ انگار نصب یک در به اندازه‌ی کل اسکلت ساختمان در پیشرفت پروژه سهم دارد.
| فعالیت | مدت | هزینه | پیشرفت |
|---|---|---|---|
| اسکلت | ۵۰ روز | ۲ میلیارد | ۱۰۰٪ |
| تأسیسات | ۲۵ روز | ۴ میلیارد | ۶۰٪ |
| نازککاری | ۲۵ روز | ۴ میلیارد | ۲۰٪ |
میانگین ساده‌ی این سه عدد ۶۰٪ است. ولی نازککاری دو برابر اسکلت هزینه دارد و هنوز فقط ۲۰٪ پیش رفته؛ پس پروژه در واقع کمتر از ۶۰٪ جلو رفته است.
وزن یعنی سهم هر فعالیت از کل پروژه. سه روش رایج و نتیجه‌ی هر کدام روی همین مثال:
| روش وزن‌دهی | وزنها | پیشرفت کل | ارزیابی |
|---|---|---|---|
| مساوی | ۳۳٪ / ۳۳٪ / ۳۳٪ | ۶۰٪ | غلط؛ تفاوت فعالیتها را نمی‌بیند |
| بر اساس مدت | ۵۰٪ / ۲۵٪ / ۲۵٪ | ۷۰٪ | خوش‌بینانه؛ فعالیت طولانی لزوماً مهم‌تر نیست |
| بر اساس هزینه | ۲۰٪ / ۴۰٪ / ۴۰٪ | ۵۲٪ | درست‌ترین تصویر |
یک پروژه، سه عدد. فاصله‌ی ۵۲٪ تا ۷۰٪ یعنی گزارشی که با وزن مدت تهیه شده ۱۸ واحد درصد خوش‌بینانه‌تر از واقعیت است. در پروژه‌هایی که برآورد هزینه ندارند، نفر-ساعت جایگزین خوبی برای هزینه است.
فرض کنید هزینه‌ها در B2:B4 و درصدهای پیشرفت در C2:C4 است. پیشرفت وزنی با یک فرمول حساب میشود:
=SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4)/SUM(B2:B4)
SUMPRODUCT هر هزینه را در درصد پیشرفت همان ردیف ضرب میکند و حاصل‌ها را جمع می‌زند: ۲×۱۰۰٪ + ۴×۶۰٪ + ۴×۲۰٪ = ۵٫۲. تقسیم بر جمع هزینه‌ها (۱۰) میشود ۵۲٪. لازم نیست وزنها را جدا به درصد تبدیل کنید؛ تقسیم بر SUM همین کار را میکند.
اگر پیشرفت وزنی برنامه‌ای را هم هفته به هفته حساب کنید، دو منحنی تجمعی دارید: برنامه و واقعی. این دو منحنی همان منحنی S هستند و نسبت واقعی به برنامه‌ای، شاخص SPI است که در یک عدد می‌گوید پروژه جلو است یا عقب.
پیشرفت وزنی، منحنی S و SPI را از روی وزن و درصد فعالیتها خودش حساب میکند.
دانلود رایگانجمع حاصلضرب وزن هر فعالیت در درصد پیشرفت تجمعی آن، تقسیم بر جمع وزنها. در اکسل: =SUMPRODUCT(وزنها, پیشرفتها)/SUM(وزنها).
سهم هزینهی هر فعالیت از کل پروژه. اگر برآورد هزینه ندارید، نفر-ساعت جایگزین خوبی است. وزن مساوی یا وزن بر اساس مدت معمولاً تصویر غلطی میدهند.
چون فعالیت طولانی (اسکلت) تمام شده ولی ارزان بوده و فعالیتهای گران (تأسیسات و نازککاری) هنوز عقباند. وزن مدت سهم کار ارزان ولی طولانی را بزرگ میکند.
بله، با همان نوشتار: =SUMPRODUCT(B2:B4,C2:C4)/SUM(B2:B4).
مثال‌های عددی این راهنما ساختگی‌اند. آخرین بازبینی: ۲ آبان ۱۴۰۵.
ابزار بعدی رو
تو انتخاب کن.
هر هفته یک ابزار تازه می‌سازیم. در اینستاگرام بگو چه چیزی کارت را ساده‌تر میکند.